UNIVERSAL PRINCIPLES OF DESIGN

AFORDANCJE

Właściwość w której fizyczne cechy obiektu lub środowiska wpływają na percepcję jego potencjalnej funkcji.

Niektóre przedmioty i środowiska(environment) są lepiej dostosowane do konkretnych funkcji niż inne. Okrągłe koła są lepiej przystosowane do toczenia się, niż koła kwadratowe; a więc, o kołach okrągłych można powiedzieć że lepiej zaspokajają (afford) 'potrzebę toczenia'. Schody są lepsze do pokonania różnicy wysokości niż płoty itd. Nie znaczy to że koła kwadratowe nie nadają się do toczenia ani płoty do wspinania, ale raczej o to iż ich cechy fizyczne wspierają niektóre możliwości ich zastosowania, a innych nie.

BERNARD TSCHUMI - 6 POMYSŁÓW (1994)

 Pomysł 1: Technologie i koniec zażyłości

    W połowie lat siedemdziesiątych, kiedy architekci z różnych stron świata - Anglii, Austrii, Stanów Zjednoczonych, Japonii zaczęli czerpać korzyści z fragmentaryczności i sztuczności i obracać je przeciwko sobie, unormowały się małe ośrodki oporu. Jeżeli dominująca ideologia była jedną z zażyłości - zażyłości ze znanymi obrazami, zaczerpniętymi z modernizmu lat dwudziestych i klasycyzmu osiemnastego wieku - być może główną rolą do odegrania było zakończenie tej zażyłości. Jeżeli nowy świat odzwierciedlał i wzmacniał naszą rozczłonkowaną rzeczywistość, może, ale tylko może - trzeba było szukać waloru takiego rozbicia, celebrować fragmentaryczność poprzez celebrację kultury zróżnicowania, przyspieszanie i intensyfikacje utraty poczucia pewności, centrum i historii.

EDMUND HUSSERL - FENOMENOLOGIA (1927)

    W procesie percepcji świadomie odbieramy tylko elementy postrzegane, w pamięci elementy zapamiętane, w myśleniu myśli, w ocenianiu oceny, w chęci środki etc. Każda pogoń posiada swój ‘obiekt’ [temat]. Jednak w każdym możliwym czasie możemy wpłynąć na zmianę postrzegania, która odciąga naszą świadomość od aktualnych myśli, ocen, środków - i kieruje ją ku zmieniającym się ‘subiektywnym sposobom’ w których znane są już one świadomości. Dla przykładu: aby doświadczyć czym jest niezmienny, mosiężny sześcian, poznajemy jego elementy – indywidualne płaszczyzny, krawędzie, narożniki, kolor, blask i inne cechy determinujące ten obiekt jako element przestrzenny.

ALEKSANDRA WASILKOWSKA - BEZ SKALI

    W społeczeństwie sieciowym skala już nie istnieje. Procesy i relacje nie mają skali, lecz stany przejściowe i masy krytyczne. Potencjał rośnie wykładniczo do liczby węzłów w sieci. Kooperacja i asamblaże, tymczaso­we sojusze, atomy i bity łączą się w sploty w coraz bardziej rozproszonej miejskiej rzeczywistości.

Pojęcie przestrzeni

    Cokolwiek istnieje w zasięgu naszych zmysłów albo wyobrażeń, istnieć musi w przestrzeni rzeczywistej lub tylko urojonej. Nie ma sposobu odrzucenia jej wszechobecnego uczestnictwa w otaczającym nas świecie, nawet jeżeli uznamy ją, jak Vaihinger, za fikcję albo, tak jak Leibniz, za idealną koncepcję umysłu. Jest fenomenem niezbywalnym, ogarnia sobą wszystko, co potrafimy sobie pomyśleć, albowiem wszystko, co jest przedmiotem naszych postrzeżeń, za pośrednictwem zdarzeń zachodzących w oku i nerwie optycznym umiejscawia się w naszym mózgu, a ten jest cząstką fizycznego świata przestrzeni. Bertrand Russell twierdził nawet, że możemy widzieć i obserwować to, co zachodzi w naszych głowach, a nie możemy być świadkami ani obserwować żadnej innej rzeczy.

BRUNO ZEVI - ARCHITEKTURA JAKO PRZESTRZEŃ (1957)

    Istniejące interpretacje architektury można podzielić na trzy kategorie: interpretacje zawartości, interpretacje fizjologiczne i psychologiczne i interpretacje formalistyczne. Spróbujemy podać przykłady każdej z nich.

WITOLD RYBCZYŃSKI - DOM, KRÓTKA HISTORIA IDEI (1986)

    Jakżeż moda się zmieniła! W 1912 roku paryski couturier, Jacques Doucet, sprzedał swoje osiemnastowieczne zbiory sztuki i za to nabył obrazy kubistów i surrealistów, poleciwszy Paulowi Iribe zaprojektowanie dla nich odpowiedniej, modnej oprawy. Rezultat okazał się znakomity i to wnętrze uznano powszechnie za pierwsze w stylu Art Deco, a Iribe został później projektantem scenografii do filmów Cecila B. de Mille'a. Natomiast kiedy Ralph Lauren chce wspaniałości, decyduje się na gołe ściany i rośliny doniczkowe. Sześćdziesiąt lat temu właścicielka londyńskiego mieszkania, Su­zanne Talbot, lubiła przebywać w srebrno-czarnych lakierowanych ścianach i lamparcich skórach, zaprojektowanych dla niej przez Eileen Gray. I wolała leżeć na pokrytym angorą szezlongu „Pirogue" niż na bawełnianej macie na podłodze.

ALAIN DE BOTTON - O ORYGINALNOŚCI W ARCHITEKTURZE

     Mamy tendencje do uznawania, tak w architekturze jak i w literaturze, że ważna praca powinna być skomplikowana, jednak często atrakcyjne budynki są zaskakująco proste, nawet wtórne w swoich projektach. Czarujące domy tarasowe w Bloomsbury czy kamienice centralnego Paryża ułożone są zgodnie z niezmiennym i prostym wzorcem, stworzonym wcześniej jako element kodu miejskiego budynku. Przez wieki takie kody powstrzymywały architektów przed używaniem ich własnej wyobraźni; ograniczały ich twórczość do wyboru z wąskiej palety akceptowalnych materiałów i form i tak jak instytucja małżeństwa, odbierały możliwość wyboru w imię satysfakcji wynikającej z powściągliwości.

KENNETH FRAMPTON - KU REGIONALIZMOWI KRYTYCZNEMU: SZEŚĆ PUNKTÓW ARCHITEKTURY OPORU (1983)

    Dzisiejsza architektura może funkcjonować w sposób krytyczny tylko jeżeli znajdzie się w pozycji ariergardy (straż tylna, por. awangarda), to znaczy takiej, gdzie dystansuje się zarówno od oświeceniowego mitu rozwoju, jak i od reakcyjnego, nierealistycznego impulsu powrotu do architektonicznych form preindustrialnej przeszłości.

    Krytyczna ariergarda musi odsunąć się od optymalizacji zaawansowanej technologii i ciągle obecnej tendencji do powrotu ku nostalgicznemu historyzmowi czy bezkrytycznej dekoracyjności. Uważam, że tylko ariergarda ma możliwość stworzenia wytrzymałej, pozwalającej na identyfikację kultury, odwołując się w tym samym czasie dyskretnie do technik uniwersalnych.

LE CORBUSIER I PIERRE JEANNERET - PIĘĆ PUNKTÓW NOWEJ ARCHITEKTURY (1927)

    Teoretyczne rozważania zawarte poniżej są oparte na wieloletniej praktyce i doświadczeniu na placu budowy.

    Teoria domaga się zwięzłego formułowania.

    Poniższe punkty w żadnym wypadku nie są związane z fantazjami estetycznymi lub chęcią uzyskania modnych efektów, ale zawierają architektoniczne fakty, które tworzą zupełnie nową typologię budynków mieszkalnych i gmachów publicznych.